Home > Bankzaken, Rentederivaten > Samenvatting vd Reactie Kenniscentrum Rentederivaten (KCR) op Aanbevelingen AFM

Samenvatting vd Reactie Kenniscentrum Rentederivaten (KCR) op Aanbevelingen AFM

Het Kenniscentrum Rentederivaten is een informele samenwerking tussen drie advocaten en twee financieel specialisten om hun praktijkkennis en ervaring te bundelen ten behoeve van het MKB. Het KCR heeft in april 2014 belangeloos een reactie geschreven op de Aanbevelingen Rentederivatendienstverlening van de AFM uit februari 2014. Dit document is een samenvatting van die reactie.

De AFM heeft gesignaleerd dat banken hun zaken niet op orde hadden bij de verkoop van rentederivaten aan het MKB. Het KCR juicht het toe dat de AFM aanbevelingen heeft gemaakt voor banken om hun werkwijze te verbeteren. Wel vindt het KCR dat die aanbevelingen niet ver genoeg gaan en dat ze op zich zelf nog niet bijdragen aan het bereiken van een oplossing voor in het verleden gemaakte fouten (de spreekwoordelijke verdronken kalveren).

Als eerste stap in de goede richting adviseert het KCR de volgende maatregelen:

  1. Het KIFiD of een andere geschillencommissie gaat zich buigen over de problemen van individuele MKB-ers;
  2. Er wordt een bepaalde periode ingesteld, waarin banken financieringen die samen met een rentederivaat zijn afgesloten niet vroegtijdig beëindigen, bij geschillen over het rentederivaat de kredietrelatie met de klant niet beëindigen én geen verdere verhogingen van de opslagen doorvoeren op leningen waarop een rentederivaat van toepassing is.

De AFM heeft aanbevelingen voor de toekomst gegeven. De uitkomsten van een toegezegd onderzoek naar de problemen van MKB-ers zijn door de AFM echter niet naar buiten gebracht. Het KCR vindt dat die uitkomsten alsnog openbaar gemaakt zouden moeten worden.

Het KCR constateert de volgende problemen bij het MKB:

    • de door de banken gebruikte documentatie is onvoldoende op de doelgroep MKB afgestemd;
    • de producten zijn niet goed op de onderliggende bedrijfsfinanciering afgestemd, waardoor de MKB-er vaak teveel betaalt;
    • banken hebben vaak de renteopslag verhoogd, terwijl zij bij de klant de indruk hadden gewekt dat met het rentederivaat de rentelasten vast stonden;
    • de rentederivaten kregen als gevolg van de lage marktrente een negatieve waarde, wat de bank ertoe aanzetten om in sommige gevallen de risico-opslag te verhogen;
    • de huidige negatieve waarde belemmert een overstap naar een andere bank;
    • vervroegde aflossingen zijn door de lange looptijd van de swaps (vaak 10 jaar) en de negatieve waarde feitelijk onmogelijk en/of onbetaalbaar geworden;
    • de negatieve waarde van een rentederivaat is onvergelijkbaar met, en aanmerkelijk hoger dan een boeterente bij een lening tegen vaste rente.

De AFM houdt de mogelijkheid open dat de klant zelf om een rentederivaat vroeg. De praktijk wijst anders uit. Het initiatief tot het afsluiten van een rentederivaat kwam steevast van de bank. In veel gevallen is twijfelachtig welk belang de klant zou hebben bij een rentederivaat. Als een nieuwe lening wordt gesloten en de klant kiest ervoor de rente te fixeren, dan heeft hij er doorgaans geen enkel belang bij om een geldlening tegen variabele rente af te sluiten met daarnaast een renteswap.

De commerciële en andere motieven van banken om op zo’n grote schaal rentederivaten aan het MKB te verkopen, dienen beter onderzocht te worden. Waar nodig dienen de combinatieproducten (een lening tegen variabele rente met een bijbehorende renteswap) vervangen te worden door een lening tegen vaste rente.

Het KCR heeft geconstateerd dat in de praktijk renteswaps werden afgesloten voor hoofdsommen en looptijden, die niet bij de financieringsbehoefte van de klant pasten.

Het KCR constateert dat de (bijzondere) zorgplicht op meerdere fronten verzaakt is. Zo is de mondelinge en schriftelijke informatie, die banken aan hun klanten verstrekten in zeer veel gevallen ondermaats, in het bijzonder op de volgende onderwerpen: opslagen, negatieve waarde, zekerheidsverplichting (margin), tussentijdse aflossingen, bedrijfsbeëindiging en mogelijk toekomstige mismatches. Ook over hun rol lieten banken veel verwarring ontstaan. Ze adviseerden, maar merkten de dienstverlening zelf aan als ‘execution only’ (het uitvoeren van orders zónder te adviseren).

Aangezien rentederivaten complexe producten zijn, waar maar zeer weinig externe adviseurs voldoende voor geëquipeerd zijn, hadden banken geen rentederivaten mogen afsluiten op basis van deze ‘execution only’ en hadden zij ofwel zelf hun klant grondig moeten adviseren, ofwel hen eerst moeten verwijzen naar een extern adviseur die aan de juiste vergunnings- en bekwaamheidseisen voldeed.

Het KCR vindt dat de AFM een duidelijk oordeel moet uitspreken over de geconstateerde handelwijze van banken. Als de AFM concreet aangeeft wat wel en wat niet in overstemming is met de toezichtwetgeving, dan biedt dat MKB-ers, banken èn rechters houvast bij het vaststellen van oplossingen voor ondervonden problemen.

Tenslotte vindt het KCR het een gemiste kans dat de aanbevelingen van de AFM niet ingaan op EMIR. MKB-ers worden thans geconfronteerd met brieven van de bank over de nieuwe Europese wetgeving. Het KCR constateert dat banken verschillend met die wetgeving omgaan en daarbij vooral hun eigen belang voorop stellen. De nieuwe EMIR wetgeving en de wijze waarop de banken deze wetgeving implementeren geeft veel onzekerheid voor MKB-ers en zorgt voor een aanmerkelijke lastenverzwaring. Op dit gebied hadden aanbevelingen van de toezichthouder niet achterwege mogen blijven.

1. Het volledige AFM-rapport:

http://www.afm.nl/~/media/Files/publicatie/2014/aanbevelingen-rentederivatendienstverlening.ashx

2. Het volledige KCR-rapport:

http://wijnba.nl/assets/doc/KCR_reactie%20rapport%20AFM_14april2014.pdf

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s