Archief

Archive for september, 2013

AFM onderzoek: Verkoop van rentederivaten aan MKB NL kan absoluut beter

25 september 2013 1 reactie

De dienstverlening van sommige banken aan het professionele midden- en kleinbedrijf (MKB) bij het afsluiten van rentederivaten is voor verbetering vatbaar. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar het dienstverleningsproces van de belangrijkste aanbieders in Nederland.

Voor MKB-ondernemingen is het naar mening van de AFM bij uitstek van belang dat zij kunnen rekenen op een adequate dienstverlening op het gebied van rentederivaten. MKB ondernemingen vormen een kwetsbare groep vanwege de vaak relatief beperkte financiële middelen en gebrek aan kennis en ervaring met rentederivaten. Daarnaast kunnen MKB-ondernemingen drempels ervaren om bijstand in te roepen, bijvoorbeeld vanwege kosten of de vrees dat dit de relatie met de bank zou schaden. De AFM heeft niet onderzocht in hoeverre de afgesloten producten passend zijn voor de betreffende cliënten.

De AFM heeft in haar onderzoek de banken met een bankvergunning in Nederland betrokken die op het gebied van rentederivaten dienstverlening aan semipublieke instellingen en het MKB als de voornaamste aanbieders kunnen worden beschouwd.

Onduidelijkheid over advies

De AFM constateert dat sommige banken hun cliënten niet altijd voldoende duidelijk maken dat zij bij het aanbieden van rentederivaten geen advies geven. Dit terwijl ze in de regel vaak tegelijkertijd wel adviseren over andere bankproducten. De meeste banken boden in de onderzochte periode rentederivaten aan op basis van execution only dienstverlening. Wanneer een bank advies geeft, geldt een zwaardere zorgplicht. Banken moeten daarom helder zijn over welke dienstverlening zij leveren.

Verwarring over de aard van de dienstverlening kan ongewenste risico’s opleveren. De cliënt ziet het verschil tussen beide vormen van dienstverlening vaak niet, waardoor hij de perceptie kan hebben dat hij advies kreeg over rentederivaten. Het moet voor de cliënt heel duidelijk zijn dat de bank hem niet over het rentederivaat adviseert, zodat hij zich bewuster is van zijn eigen verantwoordelijkheden.

Onevenwichtige informatieverstrekking, cliëntclassificatie en dossiervorming

De AFM heeft gezien dat de informatieverstrekking over rentederivaten vaak een te gunstig beeld geeft van de verwachtingen. Negatieve scenario’s blijven onderbelicht. Cliënten kunnen daardoor onverwacht met tegenvallers worden geconfronteerd, bijvoorbeeld wanneer een derivaat met negatieve marktwaarde voor het einde van de looptijd wordt beëindigd.

Banken informeren hun MKB-cliënten daarnaast vaak onvoldoende of zij als professioneel of als niet-professioneel worden geclassificeerd en welke consequenties dit voor hen heeft. Deze informatie is belangrijk omdat de zorgplicht van banken voor professionele cliënten beperkter is dan voor niet-professionele cliënten.

Uit het onderzoek is ook gebleken dat de dossiervorming door banken te wensen over laat. In de dossiers ontbrak vaak een goede periodieke herziening van de cliëntrelatie. Daarnaast ontbraken vaak gespreksverslagen waaruit de gang van zaken rond het tot stand komen van de transactie kan worden gereconstrueerd. Ook was niet goed vast te stellen of (en hoe) banken hebben beoordeeld of de dienstverlening passend was.

Vervolgonderzoek

In de tweede helft van 2013 doet de AFM aanvullend onderzoek naar de dienstverlening van banken aan het MKB met betrekking tot rentederivaten. Een aantal banken heeft stappen ter verbetering aangekondigd. De AFM zal deze veranderingen nauwlettend volgen en met de sector in gesprek gaan over de gewenste dienstverlening. Ook inventariseert de AFM in hoeverre er andere problemen spelen bij de financiële dienstverlening aan het MKB. Via het emailadres mkb@afm.nl kunnen signalen aan de AFM worden doorgegeven.

Semipublieke instellingen

Ook bij semipublieke instellingen zijn risico’s geconstateerd en is de dienstverlening bij het afsluiten van rentederivaten voor verbetering vatbaar. De AFM heeft bij dit segment onder meer geconstateerd dat de aard van de dienstverlening niet altijd duidelijk is, wat meestal pas bij een adviesbehoefte gedurende de looptijd blijkt. Ook vindt de AFM dat de informatieverstrekking over de producten onevenwichtig is geweest. Nieuwe regelgeving vanuit de overheid moet ervoor zorgen dat semipublieke instellingen in de toekomst rentederivaten uitsluitend op een passende en verantwoorde manier inzetten. Ook hebben banken in veel gevallen hun beleid voor deze cliëntgroepen aangepast. Mede vanwege de nieuwe regelgeving en het aangepaste beleid heeft de AFM er voor gekozen om de dienstverlening aan semipublieke instellingen niet in haar vervolgonderzoek te betrekken. Risico’s die voortkomen uit in het verleden afgesloten rentederivaten blijven echter een belangrijk aandachtspunt

DD: “Dijsselbloem en derivaten”

20 september 2013 5 reacties

Dijsselbloem weet het antwoord ook (even) niet en wacht het AFM onderzoek van deze maand af.

In het verleden zijn aan vele marktpartijen renteswaps verkocht door banken, waaronder MKB Nederland. Heeft MKB Nederland hier een éigen verantwoordelijkheid? Ja, absoluut. Niet alle MKB’ers die nu steen en been klagen over renteswaps, hebben recht van spreken.

“Wat je niet begrijpt, moet je niet kopen” is een toepasselijke stelling, maar die geldt dan natuurlijk ook voor particuliere woekerpolishouders. Of zijn ondernemers echt anders?

Wat was én is de (verkoop)praktijk in deze?

A? Komt een klant bij de bank en die zegt: “Ik wil graag rentezekerheid. Maar geef mij éérst maar een variabele Euriborrente, plak daar een product tegenaan dat ik niet ken of niet begrijp, waarvan u zegt dat het net zo werkt als een vaste rente, maar bied mij vooral niet een gewone vastrentende lening aan. En nadat u mij de renteswap verkocht heeft (notabene om rentestijgingen tegen te gaan) verhoogt u later als verkoper-bank zélf mijn klantrente van de financiering d.m.v. risico-opslag en liquiditeitsopslag. Ja, dat is précies wat ik wil“.

Of toch B? Bank: “Beste klant. U wilt dat wij u financieren. Dat willen wij wel doen, maar alleen als u uw renterisico’s bij ons verzekert. Wij bieden u echter géén vastrentende lening aan, maar een met variabele rente. Dat levert de bank aanzienlijk meer marge op. Dat zegt u waarschijnlijk niks, maar is voor óns erg belangrijk. Daarom bieden wij u een variabele rente aan en een renteswap. En geloof ons nou maar, als oprechte adviseur, dat komt allemaal goed!! By the way…. als u de renteswap niet afneemt, krijgt u de financiering niet. Graag rechts onderaan tekenen“.

Bancaire lobbyisten denken dat optie B een theoretische verhaaltje is en betichten mij nu van demagogie “van de bovenste plank”. Banken en MKB’ers weten wel beter. Dit is de échte praktijk! In UK hebben 4 grote banken al schuld bekend inzake hun misleidende verkoop van rentederivaten. Is het dan niet verschrikkelijk naïef te denken dat het in Nederland niet gebeurt?

Kamervragen

Twee weken geleden werden er Kamervragen gesteld over rentederivaten. Op een behoorlijk aantal antwoorden bleef Dijsselbloem het antwoord schuldig en verwees hij naar het AFM onderzoek dat eind deze maand wordt afgerond.  In het kader van de eigen verantwoordelijkheid van de klant en de zorgplicht van de bank, vond ik dit wel een boeiende kamervraag:

Hoe beoordeelt u het verkopen van rentederivaten aan het MKB door financiële dienstverleners in het licht van de zorgplicht van deze financiële dienstverleners?”

Dijsselbloem’s antwoord:  “…  de eisen (‘inzake zorgplicht’) die worden gesteld bij dienstverlening aan professionele beleggers zijn minder verreikend dan bij dienstverlening aan niet-professionele beleggers. De omvang van de onderneming is daarbij bepalend voor de classificatie van de cliënt. Indien een onderneming voldoet aan twee van de volgende (drie) voorwaarden, wordt zij aangemerkt als professionele belegger: (a) balanstotaal van €20 miljoen; (b) netto-omzet van €40 miljoen; (c) eigen vermogen van €2 miljoen. Voldoet een onderneming niet aan deze voorwaarden, dan kwalificeert zij automatisch als niet-professionele belegger……. Ik ben overigens van mening dat ondernemers hier ook een eigen verantwoordelijkheid hebben”.

Maar de splitsing “professioneel of niet-professioneel” op basis van deze cijfertjes zegt natuurlijk hélémaal niets over de misleidende verkooptechnieken van banken én ook niets over de iemands kennis van rentederivaten.

De woekerpolis particulier.

“Ja, meneertje. U heeft een MBO+ opleiding genoten, u kunt dus lezen én schrijven en u heeft ook nog eens een jaarinkomen van > € 48.000? Nou, dan heeft u mooi geen rechten als het gaat om de sneaky verkoopmethodes en exorbitante kostenbeladingen van woekerpolissen“.

Zoiets, meneer Dijsselbloem?

%d bloggers liken dit: