Archief

Archive for oktober, 2012

DISCLAIMER

29 oktober 2012 Plaats een reactie

De informatie op deze weblog is uitsluitend bedoeld als algemene informatievoorziening en mag niet worden gezien als een financieel of juridisch advies. Ieder gebruik van deze informatie is volledig voor uw eigen risico.

Frank Wijn aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de eventuele onjuistheid of onvolledigheid van de informatie op deze weblog of het gebruik daarvan, noch voor schade (in welke vorm dan ook), direct of indirect veroorzaakt door het gebruik hiervan.

Categorieën:DISCLAIMER

King Cuisine (maker van verse pesto en salades) verslikt zich danig in rentederivaten

26 oktober 2012 3 reacties

Door de daling van de rente zijn er enkele duizenden mkb-bedrijven die renteruilcontracten hebben met een negatieve marktwaarde. Zo ook King Cuisine, dat verse etenswaren maakt.

‘Ik ben geen financieel expert’, zegt Bart Stok (52) een paar keer nadrukkelijk in een gesprek. De voormalige eigenaar van King Cuisine haalt een zogenoemd TIF-formulier tevoorschijn, het Treasury Inventarisatie Formulier, waarop Rabobank heeft ingevuld hoe het is gesteld met zijn financiële kennis en ervaring. Daarop staat dat hij als ‘niet-professionele partij’ moet worden aangemerkt, en dat zijn ‘risicoacceptatie’ als ‘laag’ en zijn risicoprofiel als ‘defensief’ wordt ingeschat.

Stok, die King Cuisine in 1991 van zijn vader overnam en het bedrijf vorig jaar verkocht, vraagt zich af waarom Rabobank hem in 2007 dan zo nodig rentederivaten moest adviseren. Bij de verkoop van het bedrijf vorig jaar moest hij bijna €700.000 betalen om de contracten af te kopen. Dat neemt hij zijn bank en zijn accountant kwalijk.

Financieel risico door waardeontwikkeling

‘Rabobank was mijn huisbank’, zegt Stok. Mijn accountmanager, die mij al jaren kende, wist dat ik zakelijk en privé altijd voor risicomijdende en conservatieve financieringen koos. De bank probeerde mij wel vaker ingewikkelde producten als rentecaps en sale-leasebackconstructies te adviseren, maar daar ben ik nooit op ingegaan. De enige reden dat ik de swaps ben aangegaan, is dat men mij garandeerde dat het de beste manier was om voor lange tijd tegen een laag risico van een vaste rente verzekerd te zijn’.

Vier rentederivaten sloot King Cuisine in 2007 en 2008 af met Rabobank. Er werden twee contracten gekoppeld aan kredieten in het kernbedrijf King Cuisine, dat allerlei mediterrane etenswaren maakt. Het bedrijf had toen al naam gemaakt met bijvoorbeeld bakjes verse pesto en olijven, die nu gemeengoed zijn in supermarkten. De twee andere contracten werden gekoppeld aan hypotheken op fabrieksterreinen die in een aparte bv, King Onroerend Goed, zijn ondergebracht.

Stok zegt dat hij zich toen al niet meer met de details van het financiële beheer bezighield. King Cuisine had op dat moment meer dan 100 medewerkers, klanten als Jumbo en Ahold en een omzet van €25 mln. Een algemeen en een financieel directeur hadden de dagelijkse leiding. ‘Ik hield mij niet bezig met de ontwikkeling van de waarde van de derivaten, behalve als mijn managers, bank of accountant erover begonnen’, zegt Stok. ‘Bij het aangaan van de contracten heb ik mij ook niet gerealiseerd dat de waardeontwikkeling een financieel risico zou vormen.’

Warre Buffett

Fabrieksterrein werd meeverkocht

Dat bleek wel het geval. Door de financiële crisis die eind 2008 om zich heen greep, begon de rente scherp te dalen en daarmee de waarde van de rentederivaten, die King Cuisine en King Onroerend Goed alleen bescherming boden tegen een hogere rente. Stok zegt nu dat hij in de loop van 2009 te horen kreeg dat de twee derivaten in het kernbedrijf King Cuisine een negatieve waarde hadden. Uit de jaarverslagen in het handelsregister blijkt ook dat controlerend accountant BDO er in de jaarrekening expliciet melding van maakte.

Maar dat de waarde van de twee rentecontracten in de vastgoedpoot van zijn bedrijf ook negatief was geworden, kreeg Stok pas in de zomer van 2011 door, zegt hij. Hij had toen bijna overeenstemming bereikt met zijn Franse branchegenoot Menissez over de verkoop van het bedrijf en het fabrieksterrein in Tilburg. Omdat het fabrieksterrein werd meeverkocht, moesten de hypotheken die daarop waren gevestigd worden afgelost en de twee daaraan verbonden derivaten worden afgerekend. De (veel hogere) negatieve waarde zag BDO echter over het hoofd, zo blijkt uit de jaarrekening van King Onroerend Goed.

Rabobank wijst aansprakelijkheid af

Stok werd bij de verkoop van zijn bedrijf geconfronteerd met een rekening van €673.000 van Rabobank: €186.000 voor de afkoop van de twee contracten in King Cuisine en €487.500 voor de twee derivaten in King Onroerend Goed. ‘Dat heeft mij niet de kop gekost, maar wel mijn humeur verpest’, zegt de ondernemer nu.

Stok zegt dat Rabobank haar zorgplicht heeft geschonden door hem de renteruilcontracten aan te bevelen terwijl deze financiële producten niet bij zijn bedrijf pasten. Ook vindt Stok dat de bank hem veel scherper had moeten wijzen op de risico’s van rentederivaten als de rente zou dalen. Het zit hem bovendien dwars dat de bank zich in persoonlijke contacten altijd als bondgenoot en adviseur presenteert, maar in werkelijkheid tegenpartij bij transacties is. ‘Mijn accountmanager besluit brieven met zinnen als: “Wij willen ons blijven bewijzen als partner in business.” In de kleine letters in het contract staat echter dat de bank mijn adviseur niet is.’ Ook het gedrag van de accountant, die de negatieve waarde van twee derivaten niet en van twee andere derivaten wel in de jaarrekening opnam, roept vragen op, zegt Stok.

Stok heeft Rabobank aansprakelijk gesteld voor de schade die hij zegt te hebben geleden. De bank wijst aansprakelijkheid af (zie reactie Rabobank). BDO onthoudt zich van commentaar. Advocaat Hendrik Jan Bos gaat de zaak van Stok behandelen.

Reactie Rabobank

Rabobank zegt in een brief van haar advocaat aan Stok dat het bedrijf van Stok op tijd en afdoende is gewezen op het risico en later op het ontstaan van de negatieve marktwaarde van de derivaten. De advocaat van Rabobank zegt dat de bank het bedrijf ook ‘uitdrukkelijk heeft gewezen op het tegenstrijdige belang van de bank’. De Rabobank wijst elke aansprakelijkheid dan ook af.

Veel voorkomende (onvoorziene) nadelen van renteswaps

25 oktober 2012 Plaats een reactie
Hogere (rente)opslag op onderliggende lening
  • Ondanks de renteswap stijgen de rentelasten, vanwege hogere (rente)opslagen op de onderliggende Euribor-leningen. De bank zegt dat zij genoodzaakt is de hogere kosten voor het aantrekken van geld aan haar klanten door te berekenen. Hierdoor blijkt de swap ineens geen volledige bescherming te bieden tegen de stijging van de funding costs van banken. Het evenwicht tussen de Euribor-lening en de renteswap is daarmee doorbroken.
De hoofdsom van de renteswap houdt geen rekening met verplichte en vrijwillige aflossingen op de onderliggende lening
  • Als de onderliggende Euribor-lening geheel of gedeeltelijk wordt afgelost, zal in veel gevallen ook de hoogte van de renteswap omlaag kunnen. Maar soms wordt met die aflossingen geen rekening gehouden in de hoogte van de renteswap. Dan blijft de ondernemer over een te hoog bedrag (de oorspronkelijke lening) de vaste swaprente betalen. De totale financieringskosten dalen daardoor minder dan het geval zou zijn wanneer de hoogte van de renteswap wel naar beneden wordt bijgesteld.
Er wordt een te hoge swap afgesloten
  • In sommige gevallen heeft een onderneming voor zijn volledige vastgoedfinancieringen een renteswap afgesloten, terwijl er al plannen lagen om een deel van het vastgoed te verkopen. Als er niet opnieuw in vastgoed wordt geïnvesteerd, blijft de ondernemer na verkoop en gedeeltelijke aflossing zitten met een renteswap, waarvan de hoofdsom hoger is dan zijn restantschuld. Hij blijft dan voor het volledige bedrag van de renteswap de vaste swaprente betalen en profiteert niet volledig van lagere financieringslasten.
Bijzondere clausules van de renteswap zijn vooraf niet (goed) toegelicht
  • Soms bevat de swap optieclausules die het voor de bank mogelijk maakt de renteswap tussentijds te annuleren (cancelen) of deze aan het einde van de looptijd te verlengen. Deze clausules blijken niet in alle gevallen vooraf (goed) besproken te zijn. Dan kan de uitoefening van die optie voor de ondernemer een vervelende verrassing opleveren.
Naderhand worden afspraken ten gunste van de bank ‘stiekem’ toegevoegd
  • Er zijn gevallen bekend waarin de bank tijdens de looptijd van de swap een voor haar gunstige afspraak of clausule opnam in een door de klant te ondertekenen document dat betrekking had op een geheel ander product. De bank had deze bijzondere toevoeging niet toegelicht, noch de klant op het bestaan ervan gewezen. Het resultaat was dat de klant het document tekende en zich pas achteraf realiseerde dat hij daarmee ook aan de nieuwe afspraak of clausule gebonden is.
Marginverplichting
  • De bank kan in beginsel voor de negatieve waarde van de renteswap een bijstorting in geld of extra zekerheden vragen. Als dat niet mogelijk is, kan de bank verlangen dat kredieten versneld worden afgebouwd. Een negatieve waarde van de renteswap kan daarnaast leiden tot een hogere risico-opslag (dus een hogere rente op de Euribor-lening) en tot een vermindering van de leencapaciteit.
De swap wordt te vroeg afgesloten
  • Het komt voor dat ondernemers vooruitlopend op een nog af te sluiten Euribor-lening alvast een renteswap afsluiten. Als later de Euribor-lening toch niet wordt gesloten (bijvoorbeeld omdat de verwachte investering niet doorgaat), zit de ondernemer vast aan de renteswap. Een ander voorbeeld van een te vroeg afsloten renteswap is het geval waarin de ondernemer al een rentecap heeft, waarvan de looptijd nog niet is verstreken. In dit geval loopt de ondernemer dus nog geen renterisico.
De bank handelt niet pro-actief bij het geheel of gedeeltelijk tussentijds beëindigen van de renteswap
  • Soms had het nadeel van de klant voorkomen of beperkt kunnen worden door de renteswap snel geheel of gedeeltelijk te beëindigen. Geheel in tegenspraak met de voortvarende handelwijze van de banken bij het afsluiten van de renteswap blijven banken dikwijls opvallend passief als het in het belang van de klant is om de renteswap tussentijds (gedeeltelijk) te beëindigen.
De bank toont geen berekening van de afwikkelingskosten
  • Het is voorgekomen dat de bank de klant voor de beëindiging van een renteswap afwikkelingskosten liet betalen, maar in alle talen zwijgt wanneer de klant de berekening van het bedrag wil inzien.
De bank legt de afspraken niet goed vast, waardoor onduidelijkheid bestaat over de hoogte van de overeengekomen swap.
  • Het komt voor dat de afspraken tussen de bank en de ondernemer (over bijvoorbeeld de hoofdsom van de swap) niet goed zijn vastgelegd. Daaruit kunnen gemakkelijk juridische geschillen ontstaan met grote financiële gevolgen.
Jaarrekening
  • Uit onderzoek is gebleken dat veel bedrijven de renteswaps niet correct in hun jaarrekening verwerken. Daardoor kan de jaarrekening een te rooskleurig beeld geven van de financiële situatie van het bedrijf. Denk bijvoorbeeld aan het onvermeld laten van de negatieve waarde van de renteswap. Een misleidende jaarrekening kan een grond zijn om bestuurders en commissarissen persoonlijk aansprakelijk te stellen.
Bron: Immix Advocaten, Rik Harmsen

Doe de renteswapcheck

25 oktober 2012 Plaats een reactie

Checklist renteswaps (interest rate swaps)

Doe de check en u weet of u in actie moet komen

Onderdeel A

Heb ik een probleem met mijn renteswap?

1. Het bedrag van de swap is hoger dan het maximum krediet van de lening □ Ja □ Nee
2. Een deel van de lening is niet opgenomen □ Ja □ Nee
3. Er is inmiddels op de lening afgelost □ Ja □ Nee
4. De swap houdt geen rekening met het aflossingsschema van de lening □ Ja □ Nee
5. De looptijd van de swap is langer dan dat van de lening □ Ja □ Nee
6. De met de lening gefinancierde activa worden/zijn verkocht vóór de einddatum van de swap □ Ja □ Nee
7. De bank heeft verzocht om stortingen te doen en/of zekerheden te verstrekken in verband met de negatieve waarde van de swap (margin calls) □ Ja □ Nee
8. De bank heeft het rentetarief (de opslag) op de lening verhoogd nadat de swap een negatieve waarde heeft gekregen □ Ja □ Nee
9. De bank wil de swap afwikkelen tegen hoge unwinding costs □ Ja □ Nee

Wanneer u hierboven één of meer keer “Ja” hebt aangekruist, dan kan dat een aanwijzing zijn dat u een probleem heeft met uw renteswap. Ga dan verder met onderdeel B.

Onderdeel B

Heeft de bank mij goed geïnformeerd en geadviseerd?

1. Ik heb (mijn bedrijf heeft) ervaring met derivaten □ Ja □ Nee
2. Ik heb (mijn bedrijf heeft) eerder soortgelijke of vergelijkbaar ingewikkelde en omvangrijke kredieten afgesloten □ Ja □ Nee
3. Bij het afsluiten van de swap werd ik geadviseerd door een eigen adviseur □ Ja □ Nee
4. Het idee van een renteswap was afkomstig van mij of mijn bedrijf □ Ja □ Nee
5. De bank heeft voorafgaand aan het sluiten van de swap uitgebreide schriftelijke informatie verstrekt over de kenmerken, de voorwaarden en de voor– en nadelen van een swap □ Ja □ Nee
6. Ik heb voldoende tijd gehad om deze informatie te bestuderen voordat ik de swap afsloot □ Ja □ Nee
7. De bank heeft mij voorafgaand aan het afsluiten van de swap mondeling de kenmerken en risico’s van swaps toegelicht □ Ja □ Nee
8. Ik (mijn bedrijf) wist welke nadelen en risico’s er aan een swap zitten □ Ja □ Nee
9. Ik heb voldoende tijd gehad om de contracten betreffende de swap zorgvuldig te bestuderen □ Ja □ Nee
10. Ik begreep wat ik tekende □ Ja □ Nee
11. Bij het afsluiten van de swap kon ik kiezen uit verschillende alternatieven □ Ja □ Nee
12. De heb de indruk dat de bank mij naar beste weten heeft geadviseerd; de swap was voor mijn bedrijf de beste oplossing □ Ja □ Nee
13. De bank heeft mij geïnformeerd of de betrokken medewerkers van de bank een persoonlijk belang hadden (bijvoorbeeld provisie) bij het afsluiten van de swap □ Ja □ Nee

Hoe vaker u hierboven “Nee” hebt aangekruist, des te groter de kans is dat de bank u onvoldoende heeft geïnformeerd en/of geadviseerd. Neem contact met mij op voor een vrijblijvend intakegesprek (info@heldergeld.nl of 06-51475250). Heldergeld werkt samen met diverse advocatenkantoren, welke bovenstaande materie als specialisme hebben opgebouwd.

Banken zien boetes als investeringen!

12 oktober 2012 Plaats een reactie

De boete die wij moeten betalen, kost ons geld. Boetes die banken moeten betalen, vallen onder het kopje  investeringen.

In Nederland kost een niet tijdige APK keuring van een personenauto 100 euro. Zo kost het niet dragen van een autogordel je bijvoorbeeld 120 euro en als een persoon in het strengere Singapore zijn snoeppapiertje achteloos op de grond gooit, dan kost ‘m dat de eerste keer 188 euro.  “Zware” overtredingen die dienovereenkomstig én persoonlijk bestraft moeten worden. Toch?

Zo zijn er ook voor banken diverse spelregeltjes afgesproken. Deze zijn echter zo ruim opgesteld dat het soms tot boetes leidt, maar zeer, zeer zelden tot veroordelingen. “Compenseren” is dan het toverwoord.

Een bank die overkrediteert kan rekenen op een boete van 10.000 euro , maar een fout hypotheekadvies kost een bank al snel 30.000 euro. Verkoopt een bank beleggingsprodukten aan een verkeerde doelgroep (HSBC aan hoogbejaarden), dan wordt hij voor 12.000.000 euro op de vingers getikt. Indien een hypotheekproduct fout is, maar wordt dat door de bank niet toegegeven, dan komt de bank er van af met een serieuzer geldbedrag, ongeveer 70.000.000 euro. Compenseren heet dat dan.

Rentemarges

En wanneer een bank op grotere schaal uit de bocht vliegt door structureel hogere rentemarges in rekening te brengen aan bepaalde bevolkingsgroepen (lees: discriminatie) dan volgt een grotere schikking van zo’n 335.000.000 dollar.

Deze bedragen lopen nog verder op wanneer een bank strafvervolging af wil kopen, zoals bijvoorbeeld ING bank. Op het bijbehorende prijskaartje staat dan inmiddels het ronde bedrag van 619.000.000 dollar. Een paar keer “modaal”, zullen we maar zeggen.

Echt serieus wordt het echter pas als er op globaal niveau gefraudeerd wordt, zoals met de Libor-fraude. Manipulatie (voor eigen gewin) van een veel gebruikte rente, waarbij zakenbank Morgen Stanley al heeft berekend dat de boetes op kunnen gaan lopen naar 22.000.000.000 euro.

Zo kreeg Barclays in juni 2012 als eerste bank al een boete opgelegd van 456.000.000 dollar. Maar dat was inclusief een korting van 30 procent, omdat ze meewerkten aan het onderzoek. Toch nog even mooi meegenomen, denk ik dan.

Groot verschil

Een groot verschil met onze eigen “autogordelboete” van 120 euro? De boete die wij moeten betalen, kost ons geld. De boete die de banken moet betalen, valt wat mij betreft onder het kopje  investeringen. Het “foute handelen” levert de banken immers meer op dan dat het ze uiteindelijk kost.

Het andere verschil met onze APK boete? Niemand, of nagenoeg niemand, wordt aansprakelijk gesteld voor het gevoerde bankbeleid en/of -product of wordt persoonlijk beboet naar aanleiding van zijn eigen handelen. Ontslag? Ja, dat wél. Mondjesmaat dan toch, maar bij niemand valt er een acceptgiro op de persoonlijke deurmat.

Het geplande tuchtcollege voor de financiële sector van Jan Kees de Jager zal daar niet veel aan veranderen, vrees ik.

Volgt er in de nabije toekomst nog meer onderzoek? Zoals het AFM-onderzoek naar rentederivaten of naar de totstandkoming van Euribortarieven door “panelbanken” misschien?

%d bloggers liken dit: